9 juni 2011

De atomen in ons lichaam zijn er niet altijd geweest. De allereerste atomen zijn gevormd gedurende de eerste paar minuten na de Big Bang. Maar dit waren alleen waterstof- en heliumatomen. Waar komen dan alle andere bouwstoffen (zoals koolstof, stikstof, zuurstof, ijzer) waaruit we bestaan vandaan? De spreker gaat ons o.a. uitleggen hoe ze zijn gevormd en vervolgens verspreid gedurende supernova-explosies. 

Dr. Jacco Vink, was helaas onverwacht verhinderd. De lezing werd daarom gegeven door dr. Diederik Kruijssen, verbonden aan het Sterrenkundig Instituut Utrecht en de Sterrewacht Leiden. Diederik is recent (cum laude) gepromoveerd op zijn onderzoek naar sterrenhopen en sterrenstelsels. In 2007 ontving hij een Toptalentsubsidie van de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) die gedurende vier jaar zijn promotieonderzoek ondersteunde. Daarnaast is Diederik een van de oprichters van een bedrijf dat games en producten voor nieuwe media ontwikkelt, waarin de popularisatie van de sterrenkunde centraal staat. Zo werkt Kruijssen aan de computergame Collision, die spelers een realistische ervaring van het heelal moet gaan bieden.

Tot de meest spectaculaire verschijnselen in het heelal behoren supernova’s, ontploffingen van stervende sterren. Met een snelheid van zo’n 20.000 kilometer per seconde botst gas uit de ster op de omringende materie en veegt dat op. De daarbij gevormde schokgolven zijn ongekend krachtige en efficiënte deeltjesversnellers. Supernova’s, oftewel ontploffingen van stervende sterren, behoren tot de meest spectaculaire verschijnselen in het heelal. De explosies verrijken het universum en de chemische reststoffen hebben gezorgd voor onder meer ons bestaan. Helium, waterstof, zuurstof en het ijzer in ons bloed, allemaal zijn ze ooit ontstaan doordat tijdens zo’n explosie gassen met grote snelheid het heelal in worden geslingerd, terwijl restanten van de ster superdicht op elkaar worden geperst.

De sterrenkunde, het terrein waar de spreker zich op begeeft, werkt met voor een leek duizelingwekkende grootheden. Maar astronomen kijken niet op van snelheden van zo’n 20.000 kilometer per seconde en sterren die gewicht hebben van een half miljoen maal de aarde. Eén theelepeltje van de materie van een neutronenster zou hier op aarde honderd miljoen ton wegen.

Vol enthousiasme zal de spreker het publiek meenemen in zijn wereld: de zoektocht om het uitdijend heelal in kaart te brengen.

Bertram Coenraats, zanger en gitarist, speelde en zong vanavond akoestic blues en liet ook uit eigen werk horen. Reeds als kind was hij in de ban van het mondharmonicageluid van het duo Sonny Terry and Brouwny Megee, wat het begin inluidde van zijn grote passie voor de blues. In de loop der tijd groeide zijn waardering voor muzikanten als Jenis Joplin en Jimmy Hendrix, en later Johnny Cash, Townes van Zandt en Emmylou Harris. Heeft in de loop der jaren in diverse bands gespeeld, maar is nu weer terug bij de blues. 

Vanaf 19.30 uur was er muziek, de lezing starte om 20.00 uur in Natuurcafé La Porte, op station Driebergen-Zeist. Een bijdrage van €5,-- p.p. was (en is altijd) welkom.